تبلیغات تبلیغات آشنایی با محیط كار
بالاخره میخواهیم شروع به كار كنیم. آستینها را بالا بزنید و شروع كنید.
فرض بر این بود كه تا به حال با ویژوال بیسیك كار نكردید، امیدوارم كه لااقل بعد از این همه فرصت كه بهتون دادم، نصبش كرده باشید، پس برید توی منوی استارت و با انتخاب Microsoft Visual Studio و سپس Microsoft Visual Basic وارد محیط ویژوال بیسیك بشین.
شكل 3-1
با انتخاب ویژوال بیسیك از منوی استارت شروع به كار میكنیم.
وقتی وارد ویژوال بیسیك میشین معمولا صفحه زیر رو میبینید. با انتخاب كردن گزینه اول و Open كردن وارد محیط برنامهنویسی ویژوال بیسیك میشین.
شكل 3-2
با انتخاب Standard EXE وارد محیط ویژوال بیسیك میشویم.
همونطو كه تو شكل زیر میبینین قسمتهای مختلف ویژوال بیسیك رو شمارهگذاری كردم و زیر عكس هم در موردش توضیح دادم. اینا فقط برای آشنایی با محیط كاره، اگه از اصطلاحی سر در نیاوردین نترسین چون هنوز شروع نكردیم به كار. اینا در طول كار خود به خود ساده میشن.
شكل 3-3
توضیح قسمتهای شكل بالا:
1- ToolBox: این قسمت مخصوص ابزارهاییه كه میتونید توی فرمهاتون بزارین، به اینجور چیزها میگن كنترل ، كنترلها رو مثل اجسام فیزیكی در نظر بگیرید. كارشون رو توی ویندوز خیلی دیدید مثلا دكمه بستن برنامهها كه سمت راست و بالای هر پنجره وجود داره خودش یكجور كنترله، اصلا چرا راه دور بریم این دكمه استارت ویندوز هم خودش یك كنترله، مگه وقتی روش میرین و با ماوس كلیك میكنید اول فرو نمیره بعد میاد بالا، خوب مثل یك دكمه واقعیه دیگه.
اگه تاحالا با برنامههایی مثل برنامه نقاشی ویندوز (Paint) كار كرده باشید حتما میدونید كه با اینا چهجوری میشه كار كرد، اولش باید با ماوس روی اون گزینهای كه میخواین كلیك كنید بعد وسط فرمتون دوباره كلیك كنید و بكشید تا اون كنترل وسط فرم به اندازهای كه كشیدید درست بشه.
2- Form: این قسمت رو میگن فرم، به خاطره اینه كه میشه مثل فرمهای كاغذی توش رو پر كرد از آت و آشغال. در اصل یك صفحه خالیه كه وقتی برنامهای كه نوشتید رو اجرا میكنید مثل اجل معلقی میپره وسط صفحه و اون بیچارهای كه میخواد با برنامه شما كار كنه باید با اون سر و كله بزنه. بابا اینقدر سخت نیست ها همین ویژوال بیسیك بدبخت كه الان بازه و دارید میبینید، خودش یك فرمه كه توش چند تا كنترل انداختن به همین سادگی.
3- Project Explorer: كارش نشون دادن فرمها و فایلهای اضافهایه كه برنامه شما ممكنه داشته باشه، تو این قسمت فقط دوتا دكمه هست كه خیلی مهمه، اونایی كه گوشه بالا سمت چپ قرار گرفته. این یكی
رو وقتی كه دارین روی فرم طراحی میكنید و میخواین برین تو قسمت كد نویسی باید بزنید، و این یكی
رو وقتی كه تو قسمت كد هستید و میخواین بیاین روی فرم تا بتونید دوباره طراحی كنید.
4- Properties: این كادر مثل قوطی عطار هاست، همه چی توش پیدا میشه. بگی دلم درد میكنه بهت گل گاوزبون میده، بگی میخوام لاغر شم بازم گل گاوزبون میده، بگی سرطان ابرو دارم بازم گل گاوزبون رو بهتون قالب میكنند. اینجا تنظیمات هر كنترلی رو كه توی فرم قرار داشه باشه و روش كلیك كرده باشین نشونتون میده. اگه روی یه جای خالی خود فرم هم كلیك كنید، میتونید تنظیمات خود فرم رو تغییر بدین. مثلا میشه Caption یك فرم رو عوض كرد تا نوشته بالای فرم عوض بشه، یا میشه رنگ زمینه و نوع فونت و از این جور چیزا رو اینجا تنظیم كرد. در موردش بعدا كلی حرف میزنیم.
5- ToolTip: این كوچولو خیلی بدرد بخوره، روی هر چیزی توی قسمت Properties (در قسمت 4 توضیح دادمش) كلیك كنین، فوری یكی دو خطی درموردش اطلاعات كمكی مینویسه كه اصلا این چی هست و چیكار میكنه.
6- Form Layout: این یكی كاملا نشون میده داره چیكار میكنه، اون مستطیل وسط مانیتور، جایی رو نشون میده كه وقتی فرمتون اجرا بشه اونجا قرار میگیره. میتونین مستطیل وسطی رو بگیرین و بكشین اینور و اونور، تا جای فرم تغییر كنه. فقط یادتون باشه از مانیتور بیرون نبرینش چون وقتی اجرا بشه دیگه چیزی نمیبینین.
قدم اول ، نصب ویژوال بیسیك.
تهیه ویژوال بیسیك
فرض بر اینه كه باید از یك جایی - كه راستش رو بخواین نباید غیر قانونی باشه - برنامه ویژوال بیسیك رو داشته باشید. البته خودمونیم فكر نمیكنم حتی یك نسخه خریداری شده از مایكروسافت در ایران یافت بشه. حتی اگه كل بازار رو بگردید نمیتونید یك نفر رو گیر بیارید كه ادعا كنه میتونه نسخه اصل به شما بفروشه اگر هم چنین حرفی زد كاملا داره خالی میبنده یا شما رو یك كم ... گیر آورده.
فكر كنم تمام نسخههایی كه تو ایران یافت میشه از یك جایی مثل چین یا مالزی اومده، تازه اون هم نسخه قفل شكسته است.
ولی فكر نكنید فرقی میكنهها، اگه كلی پول بدین نسخه اصلیش رو بخرید فقط یه حسن داره و اون اینه كه اگه یه وقت در موقص نصب یا كار مشكلی داشتید میتونید زنگ بزنید ماكروسافت و از گروه خدمات پشتیبانی ماكروسافت كمك بخواین.
ما نسخه 6 ویژوال بیسیك رو نصب میكنیم. این نسخه رو توی بازار میتونید در یك سیدی بخرید كه در مجموعه كاملی به نام Visual Studio 98 یافت میشود.
شكل 2-1
ویژوال بیسیك را میتوانید در مجموعه ویژوال استودیو پیدا كنید.
مجموعه Visual Studio یك سری برنامه داره مثل فاكس پرو و ویژوال سی و ویژوال بیسیك كه ما فقط ویژوال بیسیك اون رو میخوایم.
این رو هم از قبل بدونید كه این مجموعه ناقصه. یعنی فایلهای راهنما (Help) در این مجموعه وجود نداره. اگه این مجموعه رو بخواین باید دوباره برین بازار و مجموعه MSDN رو بگیرید. (این مجموعه كل كتابخانه راهنمای برنامهنویسان ماكروسافته كه توی بازار ایران در بستههای 4 سیدی تا 8 سیدی دیده شده.)
ولی من توصیه نمیكنم چون هم باید كلی پول بالاش بدین هم اینكه اگه دارین این نوشتهها رو میخونید یعنی كه به اینترنت دسترسی دارین و میتونید كلی مثال آماده و راهنماهای عالی توی اینترنت پیدا كنید.
یك راه سادهتر هم داره. از یكی از دوستاتون كه ویژوال بیسیك رو داره بگیرین نصب كنید و بعد پسش بدید. توی اكثر سیدیهای مجموعه برنامه كه فروخته میشه هم یك ویژوال بیسیك كوچولو یافت همیشود كه اون هم خوبه اگه نصب كنید كفایت امر میكند.
نصب آغاز شد.
با قرار دادن سیدی درون دستگاه و یا دو بار كلیك كردن بر روی آیكون برنامه نصب ویژوال استودیو برنامه نصب ظاهر میشود.
مراحل نصب تقریبا سر راست و مشخصه
1- بعد از شروع نصب و یكی دو مرحله فشار دادن دكمه Next و قبول كردن مفاد قرارداد ماكروسافت (I Accept the agreement) و وارد كردن شماره سریال از شما نوع نصب پرسیده میشود. در این مرحله نصب اختصاصی (Custom) را انتخاب كرده و دكمه Next را فشار دهید.
شكل 2-2
گزینه نصب اختصاصی (Custom) را انتخاب كنید.
2- پس از چند مرحله به صفحهای وارد میشوید كه گزینههای نصب را میتوان انتخاب نمود. در این صفحه تنها مواردی كه لازم است انتخاب باشد عبارتند از: Visual Basic Data Access Tools
دقت كنید كه گزینه Tools بطور كامل نصب گردد. (اگر گزینهای بصورت خاكستری باشد به معنی نصب بخشی از آن و اگر سفید و علامت خورده باشد به معنی نصب كامل میباشد. در این بخش با یكبار برداشتن تیك كنار Tools و دوباره قرار دادن آن Tools بطور كامل نصب میگردد.)
شكل 2-3
گزینههای مورد نیاز (Visual Basic Data Access Tools)
3- پس از چند لحظه صبر برنامه نصب به پایان رسیده و ممكن است از شما برای شروع مجدد ویندوز سوال كند كه بهتر است قبل از هر كاری ویندوز را ریست كرد.
شكل 2-4
پس از چند لحظه صبر ویژوال بیسیك نصب میشود.
ویژوال بیسیك نصب شده است.
آخرین نكته هم اینكه اگر در موقع نصب از شما در مورد نصب Visual Source Safe سوال كرد حتما نصب نكنیدش، كلا چیز بیخودیه.
شروع به كار
در قسمت بعد شروع به برنامهنویسی با ویژوال بیسیك میكنیم.
فصل اول ، لیلی زن بود یا مرد
راست میگین یادم رفت. مثل اینكه قرار بود از اول بگم. خیلیها ممكنه تاحالا حتی اسم ویژوال بیسیك رو هم نشنیده باشن یا ندونن چی هست. خوب تقصیری ندارند. قرار نیست كسی رو برای ندونستن مسخره كنیم. هر كس سوالی به نظرش رسید و فكر كرد كه خیلی سوال ابتداییاست حتما بپرسه. چون اگه بخوایم همینجوری سوالهامون رو توی دل خودمون نگه داریم كه چیزی یاد نمیگیریم.
اول از همه این رو بگم كه اگه شما هم مثل من هستید و از مقدمه خوشتون نمیاد میتونید یك راست برین به قسمتهای اصلی بحث وگرنه میتونید مطلب رو بخونید.
اصلا ویژوال بیسیك چی هست؟
ویژوال بیسیك یك محیط برنامهنویسی است كه شركت Microsoft اون رو طراحی كرده. كارش هم درست كردن برنامه برای ویندوز است. مثلا فرض كنید برنامههایی مثل Notepad و یا MediaPlayer یا همون برنامه قدیمی Xing كه فیلم پخش میكنه رو میشه با این زبون درست كرد. خیلی هم ساده و راحت.
شكل 1-1
محیط برنامهنویسی ویژوال بیسیك.
همانطور كه میبینید، مثل یك برنامه نقاشی میتوان دكمهها و كادرهای متن و غیره را روی فرم برنامه طراحی كرد.
اولش ماكروسافت اومد یك محیط درست كرد به نام كیو بیسیك QBASIC كه میشد برنامههای سریع و ساده رو تحت DOS یا داس نوشت و اجرا كرد. (داس همون محیط سیاه رنگیه كه خیلیها موقع نصب ویندوز دیدن كه اولین سیستم عاملی بود كه ماكروسافت تولید كرد و كارش این بود كه بشه یك سری دستور ساده برای كنترل كردن هارد دیسكها و فلاپی دیسكها و بقیه سختافزار وارد كرد و خود سیستم عامل اون كارها رو انجام بده).
بعد دید مثل اینكه زبون خیلی سادهای درست شده و خیلیها اون رو یاد گرفتن اومد برای زبون كیو بیسیك داس یك محیط شبه گرافیكی درست كرد و اسمش رو گذاشت ویژوال بیسیك یعنی بیسیكی كه قابل دیدنه یا بقولی بصری است. این زبون مثل اینكه خیلی مشتری نداشت چون اون زمان ماكروسافت داشت روی ویندوز كار میكرد. وقتی ویندوز به بازار اومد ماكروسافت هم این زبون برنامه نویسی رو به ویندوز منتقل كرد. (یعنی امكاناتش رو جوری تنظیم كرد كه بشه باهاش برنامههایی برای ویندوز نوشت نه داس)
چرا ما میخواهیم از این زبون استفاده كنیم؟
خوب چون راحت میشه یاد گرفتش و خیلی امكانات داره.
ممكنه خیلیها بگن چرا از زبونهای دیگهای مثل ویژوال سی یا اسمبلی استفاده نمیكنید. (ویژوال سی یا Visual C و اسمبلی یا Assembly اسم دو تا زبونه برنامهنویسیه كه خیلی پر قدرت هستند و همه كاری میشه با اونها كرد.)
خوب ما هم برای خودمون یك سری دلیل داریم. ببینید منطقی میگم یا نه. اگه به نظرتون منطقی رسید كه هیچ، بقیه مطلب نوش جونتون، ولی اگه دیدین منطقی نیست دنباله مطالب رو نخونید و آتش بزنید. (شوخی كردمها یه وقت نیاین مانیتور رو آتیش بزنید)
ما كه نمیخواهیم تمام وقت شب و روزمون رو بزاریم یك زبون برنامهنویسی یاد بگیریم تازه معلوم نیست اصلا به دردمون بخوره یا نه؟ پس چرا وقت زیادی صرف این كار بكنیم. زبونهایی مثل ویژوال سی، درسته كه خیلی قوی هستند ولی برای یك كار كوچیك باید كلی برنامهنوشت. در صورتی كه همون كارها توی بیسیك با یكی دو خط برنامهنویسی انجام شدنیه.
تازه اگه شما ویژوال بیسیك یاد بگیرین میتونید این زبون رو در كارهای دیگهای هم استفاده كنید. مثلا ماكروسافت توی تمام محصولاتش از این زبون استفاده میكنه (مثل ورد و فرانت پیج، Word & FrontPage). بعدشم میشه برای برنامهنویسی صفحات اینترنت از یك نسخه خلاصهشده این زبون به نام ویبی اسكریپت (VB-Script) استفاده كرد. اگه بخواین حرفهای تر كار كنید میتونید برنامهنویسی سرورها (ASP) رو با كمك ویژوال بیسیك انجام بدین.
شكل 1-2
نمونه یك برنامه ساده، طراحی شده در ویژوال بیسیك
شروع نصب.
وقتی برنامه نصب ویژوال استودیو رو اجرا میكنید كلی تنظیمات داره ولی فقط یك سری اونها به درد ما میخوره. در قسمت بعد مراحل نصب رو توضیح میدهم.
